|
|
:: MOTOR DERSİ :: |
MOTOR
|
 Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye
çeviren makinelere MOTOR denir.
Yakıtlarına Göre Motorlar 3 e ayrılır:
Benzinli,LPG li ve dizel motorlar,
Soğutulmalarına Göre motorlar 2 ye ayrılır. Hava ve
su soğutmalı motorlar,
Zamanlarına Göre Motorlar 2 ye ayrılır 2 ve 4 zamanlı
4 zaman(emme,sıkıştırma,ateşleme,egsoz)
Motorlar içten ve dıştan yanmalıdır ama Araçlarda kullanılan
motorlar içten yanmalıdır.
Motor rahat dönüyor fakat çalışmıyorsa arıza yakıt veya
ateşleme sistemindedir.
Yakıt sisteminin parçaları depo, benzin pompası benzin filitresi,hava filitresi,
karbüratör ve emme manifoldudur.
Benzin pompası yakıt deposu ile karbüratör arasında
bulunur.
Karbüratör Benzinle havayı 1/ 15 oranında
karıştırır.
Yakıt sisteminde rölanti ve jigle ayarı yapılır.
Jikle soğuk havalarda motorun kolay çalışmasını sağlar.
Jikle karbüratörün hava giriş yerinde bulunur.
Jikle çekili olduğu zaman motora zengin karışım gider,
araç fazla benzin yakar. Eksozdan siyah duman çıkar.
Jikle yazlık veya kışlık konuma gore ayarlanmalıdır.
Hava filtresi Motora giren havayı temizler.
Hava filtresi tıkanınca basınçlı hava ile temizlenir.Hava
filitresi tıkalı ise motor boğulur,boğulan motor 4-5 dk beklenir ve gaz pedalına
sonuna kadar basılarak marş yapılır.
Hava filtresi tıkalı olursa karışım zenginleşir, araç
fazla benzin yakar, eksozdan SİYAH duman çıkar.Yazlık ve kışlık konuma ayarlanmalıdır.
Benzinli ve LPG li motorlara buji ile ateşlemeli motorlarda
denir.
Ateşleme sistemi;Akü,Endüksiyon Bobini,Distribitör
ve Bujidir.
Akünün görevi;
Motor çalışmazken ışık ve alıcıları beslemek
Motoru çalıştırmak için marş motoruna elektrik vermektir.
Akünün kutup başları (+) kalın ve(-) incedir.
Akünün yüzeyi kuru ve temiz olmazsa akü boşalır ve eleman
kapak delikleri açık olmalıdır.
Akünün suyu plakaların 1 cm. kadar üzerinde saf su ile
tamamlanır.
Akünün kışın donmaması için tam şarj edilir.
Marş yapıldığında motordan ses gelmezse akünün kutup
başı gevşek(sıkıştırılır),ve ya oksitlidir.(sıcak su dökülür)
Endüksiyon Bobini
akünün 12 voltajını 15000v.-25000v.a yükseltir.
Distribütör ;sırası gelen bujilere akım dağıtır.Parçaları
;platin(arızası meme yapmadır zımpara ile temizlenir). Meksefe(kondansatör)fazla
gelen akımı üzerine alır,depo eder.Arızalanırsa platin meme yapar.Ve Tevzii Makarasıdır.
Buji
Ateşlemeyi sağlar.Kurum bağlamışsa,kablosu çıkmışsa,Ayarı bozuksa,ıslanmışsa ateşleme
yapamaz. Buji ateşlemezse ;motor tekleyerek,sarsıntılı ve düzensiz çalışır. Motor
güçten düşer,Yakıt sarfiyatı olur.
Ateşleme sisteminde platin, avans ve buji ayarı yapılır.
Şarj Sistemi :Şarj Motoru-Alternatör
Motor çalışmaya başlayınca araca gerekli olan elektriği
üretir.Ve aküyü şarj eder.
Alternatörden çıkan akımı ayarlayan, aküyü koruyan,
lambaların sık sık patlamasını ve akünün suyunun azalmasını önleyen parça konjektör
(regulatör )dür.
Şarj müşürü,motor içindeki şarjı göstergeye
ileten - gönderen parçadır.
Şarj Göstergesi,Kırmızı çizgili akü resmidir.Yarım
kontakta yanar marş yapılınca söner.Motor çalışırken yanarsa motor Stop edilir.
Yağlama Sistemi motorun aşınmasını önler,Temizliğinin
yapılmasını sağlar ve Soğutmaya yardımcı olur.
Motora yağ subap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan
konur.
Motor yağı motor sıcakken boşaltılmalıdır.
Yağlama sistemi;Karter,;yağlama yağının deposudur.
Yağ Süzgeçi;kalın pislikleri temizler Yağ Pompası;karterdeki
yağı motor içine çeker.
Yağ filitresi;yağ içindeki ince pislikleri temizler.Her
iki yağ değişiminde değiştirilir.
Yağ Çubuğu;Motor çalışmazken yağ kontrolü yapılır.
araç düz bir zemine alınmalı, motor stop edilmeli, 4-5 dk. beklemeli, seviye iki
çizgi arasında olmalı
Yağ Göstergesi;Motor çalışırken yağ kontrolünün
yapıldığı yerdir;yanarsa motor hemen durdurulmalıdır.
Pistonlar üzerinde yağ ve kompresyon sekmanları bulunur.
Motor yağ yakıyorsa eksozdan MAVİ duman çıkar.Silindirler aşınmıştır.
Yağ göstergesi basınç göstermiyorsa (yanıyorsa)süzgeç,
filtre tıkalıdır.Yağ pompası arızalıdır ve ya karterde yağ kalmamıştır.
Marş sisteminin görevi;motora ilk hareketin
verilmesini sağlamaktır.Kontak çevrilerek aküden akım marş motoruna gider ve marş
dişlisi volan dişlisini döndürür. Marşa basma süresi 10-15 sn.dir.
Uzun süreli marşa basılırsa akü boşalır.
Çalışan motorda tekrar marş yapılırsa dişliler (Marş ve Volan)aşınır. _Kontak anahtarı
yarım açık unutulursa ya Endüksiyon Bobini ya da Platin yanar.
Marş yapılırken motordan boğulan bir ses gelirse akünün
şarjı az demektir,çalıştırabilmek için,ya Takviye(+,+ -,-)bağlanmalıdır ama digital
göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.) ya da İterek-vurdurma-çalıştırma (trigger
kayışı kopabilir) yapılmalıdır.
Marş kitlenmesinde aracı vitese takarak ileri geri hareket
ettrimek ve ya sert bir cisimle vurmak gerekir.
Soğutma Sistemi;Yanma ve çalışma sonucu sonucu artan ısıyı dengede tutmaya
,soğutmaya yarar. Soğutma Hava ve Su soğutma olarak ikiye ayrılır. Su seviyesi eksik
olursa motorun sıcaklığı artar.(hararet olur).Su olarak İçilebilir temizlikte normal
su kullanılır.
Radyatör suyun deposu ve soğutulduğu yerdir.
Delik olursa,tıkanırsa,veya hortumlarda kaçak varsa su seviyesi eksilir.
Termostat motorun çalışma sıcaklığını ayarlayan parçadır,silindir
kapağının çıkışında bulunur.
Termostad arızalı(kapalı) ise;motor hararet
yapar.Termostad açık ise motor soğuk çalışır geç ısınır aşınmalar artar.
Motor içinde suyun gezdiği yerler su kanallarıdır ve
tıkanırsa hararet olur(antifriz çözer).
Vantilatör ,radyatördeki
suyu soğutmak için soğuk hava üfler.Hareketini Vantilatör Kayışından alır Vantilatör
kayışının gerginliği 1- 1.5 cm. olmalıdır.koparsa veya gevşek olursa motorun sıcaklığı
artar.(hararet
Hararet yapmış motor bir süre rölanti de çalıştırılmalıdır
ve ılık su yavaş yavaş motor rölantide çalışırken konulmalıdır.
Araç uygun devir ve viteste kullanılmazsa motorun
sıcaklığı artar.Yani hararet yükselir.
Fan soğutuculu bir araç hararet yapıyorsa fan sistemi
parçalarından biri arızalıdır
DİZEL YAKIT SİSTEMİ:
Besleme Pompası:Depodan yakıtı çekip Enjeksiyon Pompasına
gönderir.
Enjeksiyon Pompası sırası gelen enjektörlere mazot dağıtır.
Enjektör;sıkıştırılmış havanın üzerine mazot püskürtür.
Kızdırma _ısıtma_Bujileri;
Silindir içine alınan soğuk havayı ısıtır,ve göstergesi yarım kontakta söndükten
sonra marş yapılabilir. Depodaki mazot tamamen biterse veya sistem parçalarında
sökme takma yapılırsa sistem hava yapar,motor çalışmaz.
Fren Sistemi;aracın hızını yavaşlatan durduran
ve olduğu yerde sabitleyen sisteme fren sistemi denir. -
Ayak(servis)freni ön ve arka tekerlekleri durdurur.
Fren sıvısı olarak hidrolik yağı veya hava kullanılır.
Fren ayarları sıkı olan aracın yakıt sarfiyatı fazla
olur. Kampanaları ısınır, fren tutmaz.
WESTİNGHAUZLU frenlerde motor çalışmazsa fren tutmaz.
Fren sisteminde hava varsa, hidrolik seviyesi azalmışsa
fren tutmaz.
El freni çekili bir halde araç hareket ettirilmek istenirse
;kampanalar ısınır fren tutmaz. El freni soğuk havalarda çekili vaziyette unutulursa
fren balataları donarak yapışır.
Motor –kompresyon-freni aracı yavaşlatır.
Direksiyon Sistemi;Drks.simidini çevirerek mil ile dişli kutusuna(dişli yağı) gider hareket.Buradan
Rotbaşı ile Rotlara iletilir ve tekerleklere gider. Drks.dişli kutusu ve rot başı
aşınırsa direksiyon boşluğu artar. Ön düzen ayarları ;rot,kamber,kaster ayarlarıdır.
Ayarlar bozuk olursa lastikler düzensiz aşınır,araç bir yöne çeker.
GÜÇ AKTARMA ORGANLARI;
Motorun hareketinin tekerleklere ulaşmasını sağlar.
Debriyaj (Kavrama);motorun hareketini
isteğe bağlı olarak Vites Kutusuna veren veya kesen parçadır. Baskı ve balatadan oluşur.
Balata yağlanmışsa,bitmişse,aşınmışsa,debriyaj pedalına tam basılmamışsa,debriyaj
teli kopmuşsa kavrama ayırma yapmaz.
Vites Kutusu(Şanzuman);aracın hızını ve gücünü-torkunu-
ayarlayan parçadır.Aşınmayı önlemek için dişli yağı kullanılır.
Şaft(kardanmili);vites
kutusundan aldığı hareketi diferansiyele iletir.
Diferansiyel;
Vites kutusundan gelen hareketi 90’çevirerek lastiklere
iletmek
Virajlarda çekici lastiklerin değişik hızlarda dönmesini
sağlar. Diferansiyel arkada ise araç arkadan önde ise önden çekişli olur. Ve aşınmayı
önlemek için dişli yağı kullanılır.
|
|
|
|
|
|